Nghị định 20/2026/NĐ-CP: Hướng dẫn chi tiết ưu đãi miễn thuế và hỗ trợ mặt bằng theo Nghị Quyết 198

Ngày 15/01/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 20/2026/NĐ-CP (sau đây gọi là Nghị định 20) quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 198/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.

Đây là văn bản pháp lý quan trọng được ban hành đầu năm 2026, cụ thể hóa các cam kết của Quốc hội về việc tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Trọng tâm của Nghị định là các gói ưu đãi thuế và cơ chế hỗ trợ tiếp cận đất đai, nhằm tạo đà bứt phá cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (Startup).

Dưới đây là tổng hợp và phân tích các điểm nhấn quan trọng mà Quý doanh nghiệp cần lưu ý để tối ưu hóa lợi ích:

1. Ưu đãi Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) mang tính đột phá

Nghị định 20 kích hoạt các gói ưu đãi thuế mạnh mẽ, áp dụng ngay từ kỳ tính thuế năm 2025, tạo động lực lớn cho hoạt động kinh doanh và thu hút đầu tư:

• Đối với SME: 
• Quyền lợi: Được miễn thuế TNDN 03 năm liên tục kể từ năm đầu tiên được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Nếu Giấy chứng nhận được cấp trước thời điểm Nghị quyết 198 có hiệu lực mà vẫn còn thời gian ưu đãi, doanh nghiệp vẫn được hưởng cho thời gian còn lại.
• Điều kiện loại trừ: Để đảm bảo sự công bằng, Nghị định quy định rõ ưu đãi này KHÔNG áp dụng cho:
• Doanh nghiệp thành lập mới do sáp nhập, tách, chia, chuyển đổi hình thức sở hữu.
• Doanh nghiệp thành lập mới mà người đại diện pháp luật/chủ sở hữu/thành viên góp vốn cao nhất đã tham gia quản lý tại một doanh nghiệp khác đang hoạt động hoặc đã giải thể chưa quá 12 tháng (tính từ thời điểm giải thể đến khi lập doanh nghiệp mới).
• Các thu nhập thuộc trường hợp đặc thù theo quy định về thuế TNDN không được hưởng mức thuế ưu đãi như chuyển nhượng vốn; chuyển nhượng quyền góp vốn; chuyển nhượng bất động sản, …

• Đối với Doanh nghiệp Khởi nghiệp sáng tạo & Tổ chức trung gian hỗ trợ & Công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo:

• Ưu đãi thuế TNDN: Miễn thuế 02 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo. Thời gian miễn giảm tính liên tục từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế (hoặc năm thứ 4 kể từ khi có doanh thu nếu 3 năm đầu chưa có thu nhập).

Lưu ý: Phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo được miễn thuế, giảm thuế.

2. Ưu đãi Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) đối với tiền lương tiền công - "Trải thảm đỏ" thu hút nhân tài

Nhận thức rõ con người là tài sản lớn nhất của đổi mới sáng tạo, Nghị định 20 đưa ra chính sách miễn giảm thuế TNCN cho các chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại Startup, Trung tâm R&D, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo:

• Mức ưu đãi: Miễn thuế TNCN trong 02 năm (24 tháng liên tục) và Giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm (48 tháng liên tục) tiếp theo.
• Điều kiện: Áp dụng cho thu nhập từ tiền lương, tiền công nhận được từ các tổ chức nêu trên. Doanh nghiệp cần lưu ý chuẩn bị hồ sơ chứng minh tư cách chuyên gia, nhà khoa học theo quy định của Luật Khoa học và Công nghệ để giải trình khi quyết toán.

3. Ưu đãi cho Nhà đầu tư khi tham gia góp vốn:

• Miễn thuế TNDN và thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đây là chính sách then chốt giúp khơi thông dòng vốn thoái vốn cho các quỹ đầu tư và nhà đầu tư thiên thần.

Lưu ý: Thu nhập miễn thuế không bao gồm thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu, quyền mua cổ phiếu của công ty đại chúng, tổ chức niêm yết, đăng ký giao dịch theo quy định của pháp luật về chứng khoán và hình thức chuyển nhượng vốn có gắn với bất động sản được kê khai và nộp thuế theo hoạt động chuyển nhượng bất động sản.

4. Cơ chế hỗ trợ tiếp cận Đất đai và Mặt bằng sản xuất

Giải quyết bài toán "chi phí mặt bằng", Nghị định 20 thiết lập cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp cho doanh nghiệp Công nghệ cao, SME, Startup:

• Tại Khu công nghiệp (KCN), Cụm công nghiệp, Vườn ươm công nghệ:

• Cơ quan nhà nước cấp tỉnh có trách nhiệm công bố công khai các nguyên tắc, tiêu chí, định mức hỗ trợ đầu tư và diện tích quỹ đất tại từng KCN, vườn ươm công nghệ dành riêng cho các đối tượng ưu tiên.
• Nhà nước thực hiện chính sách hỗ trợ giảm tiền thuê lại đất (tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong vòng 05 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng thuê đất) cho doanh nghiệp Công nghệ cao, SME, Startup. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định mức giảm tiền thuê lại đất theo quy định.

Cơ chế thực hiện: Chủ đầu tư hạ tầng KCN sẽ giảm giá trực tiếp cho doanh nghiệp thuê. Sau đó, khoản giảm này sẽ được Ngân sách Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư hoặc được bù trừ vào tiền thuê đất chủ đầu tư phải nộp.

• Hỗ trợ thuê tài sản công:

• SME, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, đổi mới sáng tạo được ưu tiên và hỗ trợ giá thuê đối với nhà, đất là tài sản công chưa sử dụng hoặc không sử dụng hết công suất tại địa phương.

4. Hỗ trợ Chuyển đổi số và Đào tạo nguồn nhân lực toàn diện

• Hỗ trợ nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ

• Lập Quỹ phát triển khoa học công nghệ: Doanh nghiệp được phép trích tối đa 20% thu nhập tính thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) để lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
• Ưu đãi chi phí R&D: Khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ bằng 200% chi phí thực tế đối với các khoản chi cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
• Hỗ trợ doanh nghiệp trong chuỗi: Doanh nghiệp lớn được tính vào chi phí được trừ đối với các khoản chi hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tham gia vào chuỗi giá trị của mình

• Hỗ trợ phần mềm kế toán và nền tảng số miễn phí

• Đối tượng thụ hưởng: Doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
• Nội dung hỗ trợ: Được cung cấp miễn phí các nền tảng số, đặc biệt là phần mềm kế toán có tích hợp hóa đơn điện tử và chữ ký số.
• Yêu cầu đối với phần mềm: Bộ Tài chính chịu trách nhiệm thuê/mua sắm các phần mềm này. Phần mềm phải đảm bảo tuân thủ chuẩn mực kế toán/thuế, bảo mật, lưu trữ trên điện toán đám mây và có khả năng kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
• Cách thức tiếp cận: Các đối tượng thụ hưởng sẽ được cung cấp tài khoản để sử dụng miễn phí khi có nhu cầu.

• Hỗ trợ đào tạo miễn phí về quản trị

• Đối tượng thụ hưởng: Doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
• Mức hỗ trợ: Ngân sách nhà nước hỗ trợ 100% tổng chi phí khóa đào tạo Quản trị doanh nghiệp (bao gồm cả quản trị kế toán, thuế, nhân sự).
• Quy trình thực hiện: Việc tổ chức đào tạo thực hiện theo quy định pháp luật.

KHUYẾN NGHỊ CỦA BAKER TILLY A&C

Nghị định 20/2026/NĐ-CP mở ra nhiều cơ hội nhưng đi kèm các điều kiện ràng buộc chặt chẽ về đối tượng áp dụng. Để tận dụng các ưu đãi và hạn chế rủi ro tuân thủ, chúng tôi khuyến nghị:

1. Rà soát đối tượng hưởng ưu đãi: Doanh nghiệp cần xác định rõ mình có thuộc nhóm "Khởi nghiệp sáng tạo", "Doanh nghiệp KHCN" hay "Doanh nghiệp nhỏ và vừa" theo tiêu chí quy định hay không. Tránh áp dụng sai đối tượng dẫn đến rủi ro bị truy thu thuế.
2. Theo dõi riêng hoạt động hưởng ưu đãi: Doanh nghiệp bắt buộc phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động được ưu đãi và thu nhập từ hoạt động kinh doanh thông thường cũng như chuẩn bị các cơ sở giải trình khi thanh kiểm tra thuế.
3. Chuẩn bị hồ sơ chứng từ chặt chẽ: Đối với ưu đãi thuế TNCN và thuế TNDN, Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng từ theo quy định để sẵn sàng giải trình cũng như có cơ sở để áp dụng phù hợp.

Vui lòng liên hệ Baker Tilly A&C để được tư vấn cụ thể về cách áp dụng các ưu đãi này cho mô hình kinh doanh của Quý vị.

Liên hệ tư vấn:

• Ông Nguyễn Bảo Anh - Phó Tổng Giám đốc phụ trách dịch vụ Thuế, Transfer Pricing & Outsourcing

         Email: anh.nb@a-c.com.vn

• Bà Nguyễn Thị Thu Thảo – Chủ nhiệm cao cấp dịch vụ Thuế và Kế toán.

         Email: thao.ntt@a-c.com.vn